Một nghịch lý của thời đại kết nối
Chúng ta đang sống trong thời đại mà chỉ cần vài giây lướt điện thoại là có thể trò chuyện với hàng trăm người, xem đời sống của hàng nghìn người khác qua mạng xã hội. Vậy mà nghịch lý thay, đây cũng chính là thế hệ được cho là cô đơn nhất từ trước đến nay. Một bộ phim tài liệu của Đài truyền hình Đức (được SWR và DW hợp tác thực hiện, mang tên gốc "Exit Einsamkeit" - Lối thoát khỏi sự cô đơn) đã đi tìm câu trả lời bằng cách theo chân bốn người trẻ ở bốn thành phố khác nhau, mỗi người mang một dạng cô đơn hoàn toàn khác biệt.
Bốn con người, bốn kiểu cô đơn
Điều khiến bộ phim đặc biệt không phải là những con số thống kê khô khan, mà là cách nó cho thấy sự cô đơn có muôn hình vạn trạng, không chỉ đến từ việc "không có ai bên cạnh":
- Ellen, 21 tuổi (Freiburg) - chuyển đến thành phố mới để học đại học, mang theo kỳ vọng về một khởi đầu mới. Nhưng cô nhanh chóng nhận ra: xây dựng một tình bạn thật sự, có chiều sâu, khó hơn nhiều so với việc chỉ quen biết xã giao. Cái giá của mọi mối quan hệ mới là rủi ro nó có thể tan vỡ, bởi niềm tin chưa kịp hình thành.
- Gordon, 34 tuổi (Stuttgart) - đang vật lộn với chứng trầm cảm và khao khát được gần gũi, được thuộc về một nơi nào đó. Câu chuyện của anh cho thấy cô đơn đôi khi không phải là thiếu người xung quanh, mà là thiếu sự kết nối thật sự ngay cả khi ở giữa người khác.
- Lilli, 20 tuổi (Cottbus) - cảm thấy lạc lõng vì mang trong mình những giá trị, niềm tin khác biệt với phần đông cộng đồng nơi cô sống (một thị trấn nhỏ nghiêng về cánh hữu). Sự cô lập về mặt tư tưởng này đi kèm với một cuộc chiến khác âm thầm hơn mà cô đang phải đối mặt trong đời sống cá nhân.
- Vanelynn, 34 tuổi (Düsseldorf) - là một influencer với lượng người theo dõi đông đảo, sống một cuộc đời "hào nhoáng" trước ống kính. Nhưng phía sau lớp vỏ hoàn hảo ấy là một khoảng trống: cô thiếu những cuộc gặp gỡ, những kết nối chân thực, không được lọc qua bộ lọc mạng xã hội.
Dự án cộng đồng đứng sau bộ phim
Bộ phim tài liệu này thực chất là đỉnh điểm của một dự án truyền thông kéo dài nửa năm mang tên "Exit Einsamkeit", nơi cộng đồng khán giả được mời chia sẻ chính câu chuyện, trải nghiệm và mong muốn của họ về chủ đề cô đơn. Cách tiếp cận này khiến bộ phim không đơn thuần là một tác phẩm quan sát từ bên ngoài, mà giống như một không gian để nhiều người lần đầu tiên dám nói thẳng về một điều vốn ít khi được nhắc đến một cách cởi mở.
Góc nhìn: Cô đơn không có một khuôn mặt duy nhất
Điều đọng lại sau khi xem những câu chuyện này là: cô đơn không chỉ là ở một mình. Nó có thể là cảm giác lạc lõng giữa một thành phố mới, là khoảng cách vô hình dù đang sống giữa nhiều người, là sự khác biệt về tư tưởng khiến ta không dám là chính mình, hoặc thậm chí là sự trống rỗng phía sau một cuộc sống trông có vẻ viên mãn trên mạng xã hội. Với thế hệ lớn lên cùng smartphone và mạng xã hội, ranh giới giữa 'kết nối' và 'cô đơn' đôi khi mong manh hơn ta tưởng: có hàng nghìn lượt theo dõi không đồng nghĩa với có một người thật sự hiểu mình.
Điều tích cực mà bộ phim muốn truyền tải, đúng như tên gọi của nó, là luôn có những 'lối thoát' - dù nhỏ - để bước ra khỏi vòng xoáy cô lập: từ việc dám mở lòng xây dựng tình bạn mới, tìm kiếm sự hỗ trợ tâm lý, đến việc dám sống thật với giá trị của bản thân dù xung quanh không giống mình. Đôi khi, bước đầu tiên đơn giản chỉ là dám thừa nhận rằng mình đang cô đơn - điều mà xã hội hiện đại, với vẻ ngoài luôn kết nối, lại khiến người ta ngại nói ra nhất.
Nguồn: Nội dung được tổng hợp và lược dịch dựa trên bộ phim tài liệu "Loneliness in young people - Ways out of isolation" (DW Documentary), video gốc: https://youtu.be/vAkmEj4BTAU. Mọi quyền nội dung gốc thuộc về DW/SWR.
